Γιατί η Ρωσία γιορτάζει την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαΐου (και όχι στις 8)

Ο γνωστός Ρώσος δημοσιογράφος Σβετλάγκορσκ παίρνει συνέντευξη από έναν πρόσφυγα.

Η 8η Μαΐου 1945 σηματοδοτεί την Ημέρα της Νίκης στην Ευρώπη (VE Day) — τη στιγμή που η ναζιστική Γερμανία παραδόθηκε, βάζοντας τέλος στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ωστόσο, στη Ρωσία και σε ολόκληρη την πρώην Σοβιετική Ένωση, αυτή η ιστορική νίκη γιορτάζεται στις 9 Μαΐου και όχι στις 8 Μαΐου.

Γιατί η Ρωσία γιορτάζει την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαΐου;

Η διαφορά μεταξύ της 8ης και της 9ης Μαΐου έγκειται σε μια απλή λεπτομέρεια: την ώρα.

Η ναζιστική Γερμανία υπέγραψε την τελική της παράδοση αργά το βράδυ της 8ης Μαΐου 1945, στο Βερολίνο. Όμως στη Μόσχα, είχε ήδη περάσει μεσάνυχτα.

👉 Έτσι, στη Σοβιετική Ένωση ήταν ήδη 9 Μαΐου.

Με την πάροδο του χρόνου, όμως, αυτή η τεχνική διαφορά εξελίχθηκε σε κάτι πολύ πιο βαθύ. Ενώ η Δυτική Ευρώπη θυμάται την ανακούφιση και το τέλος του πολέμου, η Σοβιετική Ένωση θυμάται κάτι πιο βαρύ:

την επιβίωση.

Σοβιετικοί στρατιώτες υψώνουν τη σημαία πάνω από το Ράιχσταγκ, συμβολίζοντας τη νίκη στο Βερολίνο, Μάιος 1945.

Ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος: Ένας αγώνας για επιβίωση

Στη Ρωσία και σε όλες τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης, ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος είναι γνωστός ως ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος.

Δεν ήταν μια μακρινή σύγκρουση. Διεξήχθη:

• σε πόλεις

• σε σπίτια

• σε ολόκληρες περιοχές που καταστράφηκαν και ξαναχτίστηκαν

Από το 1941 έως το 1945, η Σοβιετική Ένωση αντιμετώπισε όλη τη δύναμη της ναζιστικής πολεμικής μηχανής — και την άντεξε. Κρίσιμες καμπές διαμόρφωσαν την έκβαση του πολέμου:

• Η Μάχη του Στάλινγκραντ, όπου μια κατεστραμμένη πόλη έγινε το νεκροταφείο ενός εισβολέως στρατού

• Η πολιορκία του Λένινγκραντ, όπου οι άμαχοι υπέμειναν σχεδόν 900 ημέρες λιμοκτονίας

• Η μάχη του Κούρσκ, όπου η δυναμική του πολέμου μετατοπίστηκε αποφασιστικά

Μέχρι την πτώση του Βερολίνου το 1945, ο Κόκκινος Στρατός είχε προωθηθεί από τη Μόσχα μέχρι την καρδιά της ναζιστικής Γερμανίας.

Το σοβαρά κατεστραμμένο κτίριο του Ράιχσταγκ μετά τη Μάχη του Βερολίνου, Ιούνιος 1945

Το ανθρώπινο κόστος: 27 εκατομμύρια ζωές

Η νίκη είχε ένα κόστος σχεδόν αδιανόητο.

Η Σοβιετική Ένωση έχασε περίπου 27 εκατομμύρια ανθρώπους κατά τη διάρκεια του πολέμου. Όχι μόνο στρατιώτες, αλλά και εκατομμύρια πολίτες. Ολόκληρα χωριά εξαφανίστηκαν. Ολόκληρες οικογένειες εξαφανίστηκαν. Πόλεις μετατράπηκαν σε ερείπια. Σε αντίθεση με το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης, η γραμμή του μετώπου διέσχιζε απευθείας το σοβιετικό έδαφος. Ο πόλεμος δεν ήταν κάτι για το οποίο άκουγαν οι άνθρωποι — ήταν κάτι που ζούσαν καθημερινά.

Και όμως, η ζωή συνέχιζε:

• Οι γυναίκες διεύθυναν εργοστάσια και αγροκτήματα

• Οι έφηβοι εντάχθηκαν σε κινήματα αντίστασης

• Οι απλοί άνθρωποι έγιναν εξαιρετικοί από ανάγκη

Γι' αυτό η Ημέρα της Νίκης δεν είναι απλώς μια γιορτή.

Είναι μια ημέρα μνήμης.

Σοβιετική ομάδα επίθεσης που προχωρά προς το Ράιχσταγκ κατά τη διάρκεια της τελικής μάχης για το Βερολίνο. Πηγή: CC BY 4.0

Σημαντικά και λιγότερο γνωστά γεγονότα

Η σοβιετική πολεμική προσπάθεια ήταν γεμάτη ιστορίες που ακόμα και σήμερα φαίνονται σχεδόν απίστευτες:

• Γυναίκες στον πόλεμο: Χιλιάδες γυναίκες υπηρέτησαν ως ελεύθερες σκοπευτές, πιλότοι και στρατιώτες. Ανάμεσά τους, η Λιουντμίλα Παβλίτσενκο έγινε μία από τις πιο θανατηφόρες ελεύθερες σκοπευτές στην ιστορία, με πάνω από 300 επιβεβαιωμένες σκοτωμές.

• Οι «Νυχτερινές Μάγισσες»: Μια αεροπορική μονάδα αποτελούμενη αποκλειστικά από γυναίκες πραγματοποιούσε αθόρυβους νυχτερινούς βομβαρδισμούς με εύθραυστα ξύλινα αεροπλάνα, γλιστρώντας προς τους στόχους τους σχεδόν στο σκοτάδι.

• Βιομηχανική εκκένωση: Ολόκληρα εργοστάσια αποσυναρμολογήθηκαν και μεταφέρθηκαν προς τα ανατολικά, επιτρέποντας στη Σοβιετική Ένωση να συνεχίσει την παραγωγή όπλων ακόμη και ενώ τα εδάφη της είχαν καταληφθεί.

• Αμείλικτοι χειμώνες: Οι σοβιετικές δυνάμεις πολεμούσαν υπό τις πιο σκληρές συνθήκες που μπορεί κανείς να φανταστεί — μετατρέποντας τον ίδιο τον χειμώνα σε πλεονέκτημα.

Αυτές οι ιστορίες δεν είναι απλώς γεγονότα. Αποτελούν μέρος μιας εθνικής μνήμης που εξακολουθεί να διαμορφώνει την ταυτότητα μέχρι και σήμερα.

Σοβιετικά στρατεύματα κοντά στο Ράιχσταγκ μετά τη Μάχη του Βερολίνου, Μάιος 1945. Πηγή: Bundesarchiv (CC BY-SA 3.0)

Πώς τιμάται σήμερα η Ημέρα της Νίκης

Κάθε χρόνο, στις 9 Μαΐου, γιορτάζεται η Ημέρα της Νίκης σε όλη τη Ρωσία και στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες.

Όμως, η σημασία της εκδήλωσης δεν περιορίζεται στις παρελάσεις.

Οι οικογένειες κρατούν φωτογραφίες συγγενών που πολέμησαν στον πόλεμο. Λουλούδια τοποθετούνται στα μνημεία. Τα ονόματα θυμούνται.

Μια φράση το περιγράφει καλύτερα:

«Никто не забыт, ничто не забыто»

(Κανείς δεν ξεχνιέται, τίποτα δεν ξεχνιέται)

Για πολλούς, αυτό δεν είναι ιστορία — είναι οικογένεια.

Γιατί αυτό έχει σημασία σήμερα

Για να κατανοήσουμε τις 8 και 9 Μαΐου, πρέπει να κατανοήσουμε δύο οπτικές γωνίες για την ίδια ιστορική στιγμή. Η μία σηματοδοτεί το τέλος του πολέμου. Η άλλη θυμάται το τίμημα της νίκης.

Για όσους μαθαίνουν ρωσικά ή εξερευνούν τον πολιτισμό, αυτή η μέρα προσφέρει κάτι ουσιαστικό:

Μια βαθύτερη σύνδεση με τους ανθρώπους, τη γλώσσα και τις αναμνήσεις που συνεχίζουν να διαμορφώνουν και τα δύο.

Γιατί η ιστορία δεν είναι απλώς κάτι που μελετάς.

Είναι κάτι που κουβαλούν οι άνθρωποι.

FAQ

Γιατί η Ρωσία γιορτάζει την Ημέρα της Νίκης στις 9 Μαΐου; Επειδή η συνθηκολόγηση της Γερμανίας υπογράφηκε αργά το βράδυ της 8ης Μαΐου 1945, η οποία λόγω της διαφοράς ώρας ήταν ήδη 9 Μαΐου στη Μόσχα.

Τι ήταν ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος; Είναι ο όρος που χρησιμοποιείται στη Σοβιετική Ένωση και τη Ρωσία για να περιγράψει τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο από το 1941 έως το 1945, με έμφαση στο Ανατολικό Μέτωπο.

Πόσους ανθρώπους έχασε η Σοβιετική Ένωση στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο; Περίπου 27 εκατομμύρια ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων τόσο στρατιωτών όσο και αμάχων.

✍️ The Rusophia Team